Μήπως είσαι κομμουνιστής, γιε μου; Μασόνος ίσως;

του Διονύση Βραϊμάκη 

Είδα το «Μάθε παιδί μου γράμματα» στο κινηματογραφικό Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, το 1981. Είναι ένας από τους λόγους που δεν θα το ξεχάσω ποτέ –όχι ο κυριότερος. Ένας άλλος είναι τελείως προσωπικός, μη ανακοινώσιμος. Αλλά υπάρχουν και οι ολοφάνεροι λόγοι: 

Το πανέξυπνο σενάριο, με ένα χιούμορ άλλοτε μετωπικό, με πολιτικό λόγο, αλλά όχι του μπαλκονιού και του άμβωνα, και άλλοτε λεπτό, υποδόριο. 

Η απλή, απέριττη σκηνοθεσία του Θόδωρου Μαραγκού (σεναριογράφος της ταινίας επίσης), χωρίς τη θεαματική «σκηνοθετίλα» που είχαν/έχουν άλλες καλλιτεχνικές ή καλλιτεχνίζουσες δουλειές που τρέφονταν από την κουλτούρα της εποχής. 

Οι καταπληκτικές ερμηνείες: του νεαρού τότε Νίκου Καλογερόπουλου, της Άννας Μαντζουράνη, του Χρήστου Καλαβρούζου, του Δημήτρη Καμπερίδη, της Ρένας Καζάκου, φυσικά του Κώστα Τσάκωνα με το αυθεντικό «λαϊκό ταλέντο». Πάνω από όλα ήταν το σεμινάριο υποκριτικής (ένα από τα πολλά της καριέρας του) του Βασίλη Διαμαντόπουλου. Και, ακόμα, το υπέροχο ρεπεράζ, η ανάδειξη της (φτωχικής) αρχιτεκτονικής του χωριού και του φυσικού τοπίου, που δεν λειτουργούν απλώς ως φόντο αλλά ως μέρος της ταινίας. Επίσης, η δραματική δύναμη της τελευταίας σκηνής, με τον Καλογερόπουλο σε ρεσιτάλ ερμηνείας και με το σπαρακτικό: «Την αλήθεια ρε! Την αλήθεια!» 

Επιστρέφω στο σενάριο και σε μία από τις πολύ δυνατές σκηνές του Μαραγκού. Ο «πατριώτης» γυμνασιάρχης του χωριού της Αρκαδίας δεν μπορεί να πιστέψει –αμφιβάλλει για την ακρίβεια– ότι αυτός ο καραφλός νέος που επαναπατρίστηκε μετά από τις πολυετείς σπουδές του στο εξωτερικό είναι ο όμορφος έφηβος, με την πλούσια κόμη, που ήξερε. 

Στην οικογενειακή συνάθροιση σε δωμάτιο της επαρχιακής κατοικίας, το υποκειμενικό πλάνο του καθηγητή δείχνει να κοιτάζει μια την παλιά φωτογραφία του καρηκομόωντος νεαρού στο σερβάν και μια τον φαλακρό άνδρα που έχει απέναντί του. Ο πατέρας κεραυνοβολείται όταν ακούει από τον γιο ένα λογύδριο κατά της ΕΟΚ, του συστήματος της Παιδείας, της Ελλάδας γενικά που «δίνει προίκα τα παιδιά της» στους ξένους.

-Τι είναι αυτά που λες, γιε μου; ψελλίζει περίλυπος ο εκπαιδευτικός.
-Δυστυχώς από εκεί ξεκινάει το κακό, πατέρα, απαντά ο γιος.
-Μα αυτά τα λένε οι κομμουνιστές…
-Όλος ο κόσμος τα λέει!

Ο Διαμαντόπουλος λιώνει, είναι έτοιμος να καταρρεύσει, κρατάει την ηρεμία του, αλλά το μέσα του πάλλεται. Σχεδόν ψιθυρίζει:
-Μήπως είσαι κομμουνιστής;
-Όχι πατέρα...
Ο γυμνασιάρχης σηκώνεται από την καρέκλα του, πάει προς την πόρτα, γυρίζει:
-Μασόνος μήπως; 

@@@@@@
harddog.sport@gmail.com