Τρίτη 5 Οκτωβρίου 2021

Οι γυναίκες μαθαίνουμε (πολύ) σιγά σιγά να αγαπάμε τους εαυτούς μας

της Μαρίας Δεδούση 

Όταν πέθανε ο πατέρας μου, σε σχετικά νεαρή ηλικία, 52 ετών, η μητέρα του ζούσε και ήταν και πολύ ακμαία. Ο πατέρας του όχι, ήταν αρκετά μεγαλύτερος από τη γιαγιά μου, δεν τον θυμάμαι καν. Η γιαγιά μου, η μητέρα του πατέρα μου, ήταν ένας φρικαλέα εγωκεντρικός άνθρωπος· αν ο όρος ήταν δόκιμος θα έλεγα ένας πολύ «κακός» άνθρωπος, αλλά μάλλον δεν

είναι δόκιμος, οπότε ας μείνουμε στο εγωκεντρικός με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Ήταν ένας άνθρωπος χωρίς συναίσθημα, χωρίς τρυφερότητα, χωρίς καμία ενσυναίσθηση.

Τη θυμάμαι, δεν τα λέω από διηγήσεις, ούτε τυχαία.
Δεν με είχε αγκαλιάσει ποτέ, ούτε εμένα ούτε την Κατερίνα, μας αντιμετώπιζε απλώς σαν αξεσουάρ της οικογενειακής «φάτνης». Ούτε τα παιδιά της είχε αγκαλιάσει ποτέ, γι' αυτό ο ένας βγήκε νάρκισσος και ο άλλος εγκληματικά αδύναμος.  

Ήταν επίσης χειριστική και πολύ, μα πάρα πολύ, κακοποιητική με τη μητέρα μου. Πάρα πολύ, έχω γίνει μάρτυρας σκηνών που δεν περιγράφονται.
Και φυσικά, ο πατέρας μου έπαιρνε πάντα το μέρος της.
Της μαμάς του εννοείται.

Το έζησα ξανά το έργο, αρκετά χρόνια αργότερα, με τη μητέρα του πρώην άντρα μου, για την οποία θα σας πω άλλη φορά εκτενώς, τώρα θα πω μόνο ότι ερχόταν για φαγητό στο σπίτι ΜΟΥ και όση ώρα καθόμασταν στο τραπέζι με κατηγορούσε (στα πολωνικά, τα οποία νόμιζε ότι δεν καταλάβαινα) στον Ίγκορ, ο οποίος ούτε μίλαγε ούτε λάλαγε, κούναγε μόνο το κεφάλι του, αν με διαβάζεις Ίγκορ να ξέρεις -αν και στο 'χω πει και στα μούτρα- ότι αυτό δεν θα στο συγχωρήσω ποτέ, όχι που με άφησες να θυματοποιηθώ, αλλά που ήσουν τόσο αδύναμος απέναντι στη μαμά σου.    

Τέλος πάντων, μετά από μερικά χρόνια η γιαγιά μου αρρώστησε. Γέρασε βασικά.
Αν υπάρχει ένας άνθρωπος που πίστευα πάντα ότι θα τον φοβόταν και ο ίδιος ο θάνατος ήταν εκείνη. Κατέπεσε όμως κάποια στιγμή και όταν συνέβη αυτό, στράφηκε μαντέψτε που:
Στη μητέρα μου!
Η οποία έγινε ξαφνικά η «νυφούλα της». Και η μητέρα μου το ‘παιξε μέχρι τέλους. Όχι απλώς αδιαμαρτύρητα, αλλά πρόθυμα. 

Ήταν ο μόνος άνθρωπος που πήγαινε κάθε μέρα στο γηροκομείο, που τη φρόντιζε, που προσπαθούσε να την ανακουφίσει, την ώρα που η υπόλοιπη οικογένεια ήταν απασχολημένη με το πού θα πάει η περιουσία της, από την οποία εμείς φυσικά δεν πήραμε ούτε δραχμή

Μέχρι σήμερα η μητέρα μου στοιχειώνεται από εκείνη την υπόθεση. Το 'κανε όμως.
Γιατί; Επειδή ήταν καλός άνθρωπος ή επειδή είχε μάθει από μικρή ότι έτσι πρέπει;
Και τα δύο.
Και που είναι το όριο;
---------------------------------
Με απασχολεί πάρα πολύ τελευταία, όπως και πολλά άλλα πράγματα με απασχολούν πάρα πολύ τελευταία, το πώς μπορείς/πρέπει/θέλεις να σταθείς απέναντι στους ανθρώπους που σε έχουν βλάψει, όταν εκείνοι σ' έχουν ανάγκη. 

Τα λέω όλα αυτά φυσικά με αφορμή τα όσα γράφτηκαν για το ηλικιωμένο ζευγάρι που τη σκότωσε και μετά αυτοκτόνησε.

Υπάρχει ένα ντιμπέιτ για το αν η φροντίδα είναι γένους θηλυκού, αν πρόκειται για γυναικοκτονία και όλα αυτά. Υπάρχει, παράλληλα, μια άλλη κουβέντα, φαινομενικά άσχετη με τα παραπάνω, αν οι άνθρωποι με τις ψυχοθεραπείες και την αυτοβελτίωση γινόμαστε πολύ εγωκεντρικοί. Δεν είναι άσχετο όμως... 

Η φροντίδα η ίδια, λοιπόν, είναι γένους ανθρώπινου.
Όπως και η ενσυναίσθηση, η οποία μπορεί να σε κάνει να παραμερίσεις κάποια στιγμή τον εαυτό σου επειδή σε χρειάζεται κάποιος άλλος.
Όμως, οι κοινωνικές συνθήκες, τα επτά δισεκατομμύρια χρόνια Πατριαρχίας, κ.λπ., έχουν παίξει το ρόλο τους και έχουν καταστήσει τη φροντίδα γυναικεία υπόθεση, και τον άντρα φροντιζόμενο. Κάτι που δεν είναι εγγενές του είδους. 

Το είδος είναι συνεργατικό από τη φύση του.
Και πλέον, επειδή κατά κανόνα ΞΕΡΟΥΜΕ τι συμβαίνει, μπορώ να πω ότι οι γυναίκες που πρόθυμα μπαίνουν στο ρόλο του αέναου φροντιστή, του αιώνιου «θύματος» κάποιου άντρα που είναι «λίγος» ή απρόθυμος, το κάνουν με πλήρη συνείδηση, είναι κάποιο δικό τους θέμα που καλύπτουν μέσα από αυτό, κυρίως όταν από τη μια το κάνουν και από την άλλη παραπονούνται, ακριβώς επειδή ΞΕΡΟΥΝ τι κάνουν. 

Είναι enablers της Πατριαρχικής αντίληψης, την οποία οι ίδιες θεωρητικά πολεμούν. Δεν είναι victim blaming αυτό. Είναι η αλήθεια.  

Και δεν είναι victim blaming, διότι πολύ απλά δεν φταίνε, έτσι πάει με τις μπετοναρισμένες καταστάσεις, θέλουν πάρα πολλή δουλειά και θέληση για να ξεμπετοναριστούν. 

Οι γυναίκες μαθαίνουμε (πολύ) σιγά σιγά ν’ αγαπάμε τους εαυτούς μας, που σημαίνει πολύ απλά όχι να γινόμαστε εγωκεντρικές, αλλά να μην θυματοποιούμαστε πρόθυμα προκειμένου να ικανοποιήσουμε το ίδιο μοντέλο που δεν μας αρέσει. 

Οι αλλαγές γίνονται στην πράξη. 

-------------------------

Με πάτησες, λοιπόν, κάτω όταν σε είχα ανάγκη, ή όταν, απλά, μπορούσες. Όταν στο επέτρεψα, για να το πούμε καλύτερα, είτε γιατί έτσι ήξερα, είτε γιατί εκείνη τη στιγμή δεν μπορούσα να κάνω αλλιώς. 

Πρέπει να σε φροντίσω στη δική σου ανάγκη;

Λάθος: Θέλω να σε φροντίσω στη δική σου ανάγκη; 

Είναι ξεκάθαρα ανθρώπινο θέμα αυτό. Δεν πρέπει να έχει πρόσημο, οι γυναίκες κάνουν αυτό, οι άντρες το άλλο. Και για να μην έχει πρόσημο θέλει πάρα πολύ δρόμο ακόμη

Έχει να κάνει με τη δύναμη να συγχωρείς κυρίως, να αγαπάς χωρίς υποχρέωση, να αποκόβεις το δικό σου συναίσθημα και τη στάση σου από τον άλλον αλλά και από τα «πρέπει» και τα «έτσι με μάθανε». 

Μην απορείτε, όμως, που οι γυναίκες απομακρυνόμαστε από τον φροντιστικό και ενσυναισθητικό εαυτό μας. 

Μην σοκάρεστε. 

Η φυγόκεντρος θα μας πετάξει αρχικά σε ένα άλλο άκρο, έτσι πρέπει να γίνει, είναι απλή φυσική, δεν υπάρχει άλλος δρόμος, λυπάμαι που το λέω, αλλά είναι αλήθεια. 

Αν δεν το κάνουμε, θα ξαναμπαίνουμε διαρκώς στη λούπα του «μα, έτσι με μάθανε να κάνω, έτσι πρέπει», το γνωστό «η γυναίκα πρέπει να φροντίζει».

Θα πεταχτούμε στην άλλη άκρη, θα μάθουμε τους εαυτούς μας, θα δούμε τα πράγματα από μια σκοπιά που δεν τα είδαμε ποτέ και μετά θα γίνει κάτι που θα είναι πλέον αποκλειστικά στο χέρι των αντρών κι επίσης θέλει πάρα πολλή δουλειά: 

Θα μας ξαναφέρετε κοντά και θα τα βρουμε κάπου στη μέση

Ή και όχι. 

** Δημοσιεύεται στη σελίδα της Μαρίας Δεδούση, στο  fb