Σάββατο, 4 Ιουνίου 2016

Επιτυχία χωρίς δικτάτορες…

Το ξημέρωμα της σημερινής Κυριακής σ’ ένα μακρινό μέρος του κόσμου, με το οποίο θα’ πρεπε να έχουμε πολύ στενές σχέσεις λόγω… αβροφροσύνης, ο κόσμος βγήκε στους δρόμους για να πανηγυρίσει για το ποδόσφαιρο. Ανεξαρτήτως αποτελέσματος! Η εθνική ομάδα ποδοσφαίρου της Αϊτής εμφανίστηκε και πάλι στην τελική φάση μιας μεγάλης διοργάνωσης, με τον αγώνα της για το Κόπα Αμέρικα απέναντι στο Περού. Πρόκειται για την
επιστροφή της ομάδας στο διεθνές ποδοσφαιρικό στερέωμα μετά από 40 χρόνια κι ενώ στο μεταξύ προστέθηκαν αρκετά ακόμα επεισόδια στην πολύπαθη ιστορία της. Πριν ασχοληθούμε με το ποδόσφαιρο, καλή θα ήταν λίγη γεωγραφία: 

Άλλο Αϊτή, άλλο Ταϊτή. Μπορεί να τις χωρίζει ένα γράμμα, ωστόσο πρόκειται για δύο περιοχές που απέχουν μεταξύ τους χιλιάδες χιλιόμετρα. Η Αϊτή ως κράτος κατέχει το δυτικό τμήμα του νησιού Ισπανιόλα στην Καραϊβική θάλασσα, κοντά στην Κούβα και τη Τζαμάικα. Η Ταϊτή, ακόμα γαλλική κτήση και όχι ανεξάρτητο κράτος, βρίσκεται στον Ειρηνικό Ωκεανό.

Και λίγη ιστορία: Η Αϊτή είναι από τις λίγες χώρες του κόσμου που φτιάχτηκαν ενάντια στη θέληση των Μεγάλων Δυνάμεων και χάρη στην επιμονή του λαού! Δημιουργήθηκε ως κράτος το 1804, όταν και η πλειοψηφία των μαύρων σκλάβων που είχαν μεταφερθεί από την Αφρική επαναστάτησε κι έδιωξε τους Γάλλους δυνάστες και τους ντόπιους απογόνους τους. Κι όχι μόνο έδιωξε αυτούς, αλλά αντιστάθηκε και νίκησε και τους Ισπανούς, που κατείχαν το υπόλοιπο νησί Ισπανιόλα (το κομμάτι αυτό σήμερα αποτελεί τη Δομηνικανή Δημοκρατία) και τους Βρετανούς, που ως αυτόκλητοι σωτήρες του κατεστημένου προσπάθησαν να τσακίσουν την εξέγερση, φοβούμενοι ότι θα δώσει το κακό παράδειγμα και στις δικές τους κτήσεις στην Καραϊβική και την Αφρική.

Είναι, λοιπόν, η μοναδική χώρα του κόσμου που τα έβαλε με τρεις υπερδυνάμεις της εποχής και νίκησε. Η Αϊτή, το πρώτο χρονικά ανεξάρτητο κράτος στην αμερικάνικη ήπειρο μετά τις ΗΠΑ, ήταν και η πρώτη χώρα που αναγνώρισε την Ελληνική Επανάσταση το 1821! Ο τότε πρόεδρος της χώρας Ζαν Πιέρ Μπουαγιέ έστειλε μια θερμή επιστολή αναγνώρισης στον Αδαμάντιο Κοραή στο Παρίσι. Είπε ότι έστειλε και 45 τόνους καφέ, για να τον πουλήσουμε και με τα έσοδα να αγοράσουμε όπλα και πυρομαχικά για την επανάσταση, αλλά κανείς δεν ξέρει τι απέγιναν. Μπορεί να μην στάλθηκαν ποτέ, μπορεί να… φαγώθηκαν από λαμόγια της εποχής.

 Ένα πάμπτωχο κράτος, χωρίς διεθνή βοήθεια (οι κάτοικοι μιλούν γαλλικά, αλλά η Γαλλία δεν τους πολυχωνεύει) και καταδικασμένο να ζει ως παρίας ακόμα και μεταξύ των χωρών της περιοχής, η Αϊτή αγκάλιασε το ποδόσφαιρο από νωρίς. Η ομοσπονδία της ιδρύθηκε το 1925, τέσσερα χρόνια πριν την ελληνική! Η εθνική ομάδα έκανε σποραδικές εμφανίσεις στα προκριματικά διοργανώσεων, κυρίως λόγω έλλειψης πόρων για τα ταξίδια της. Παρ’ όλα αυτά οι Αϊτινοί απέκτησαν τον ήρωά τους, έστω κι από σπόντα. Ο Χάρι Γκέτζενς, γεννημένος στην αϊτινή πρωτεύουσα Πορτ-ο-Πρενς, πήγε στο πανεπιστήμιο Κολούμπια των ΗΠΑ για σπουδές το 1947. Το 1950 τον συναντάμε ως μέλος της εθνικής ομάδας των ΗΠΑ στο Μουντιάλ της Βραζιλίας. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά σκόραρε το μοναδικό γκολ της ομάδας στην θρυλική νίκη επί της Αγγλίας, τη μεγαλύτερη ποδοσφαιρική έκπληξη της ιστορίας. Ο Γκέτζενς επέστρεψε στην Αϊτή ως ήρωας, αγωνίστηκε μάλιστα και με τη φανέλα της εθνικής της για λίγο, ωστόσο είχε κακό τέλος. Η οικογένειά του αντιτάχθηκε στην ανάληψη της εξουσίας από τον δικτάτορα Ντιβαλιέ και ακολούθησε η εξορία, ενώ ο Τζο προτίμησε να μείνει θεωρώντας ότι το όνομά του και η φήμη του θα τον προστάτευαν. Συνελήφθη, όμως, το 1964 από τη μυστική αστυνομία και μεταφέρθηκε στις διαβόητες φυλακές Φορτ Ντιμάνς, όπου πέθανε λίγες μέρες αργότερα κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες.

Ο δικτάτορας Ντιβαλιέ, πάντως, κατάλαβε γρήγορα πόση σημασία είχε το ποδόσφαιρο για τη χώρα του και αποφάσισε να της προσφέρει κάποιες επιτυχίες, έστω και με το… έτσι θέλω. Η Αϊτή προκρίθηκε στα τελικά του Μουντιάλ 1974 της Δ.Γερμανίας μετά από μια προκριματική φάση-παρωδία, στην οποία πήρε την πρώτη θέση. Ο τελικός όμιλος είχε έξι ομάδες κι όλοι οι αγώνες έγιναν στο Πορτ-ο-Πρενς. Στο αποφασιστικό ματς με το Τρίνινταντ/Τομπάγκο η Αϊτή νίκησε 2-1 επειδή ο διαιτητής (από το Ελ Σαλβαδόρ) αναγκάστηκε να ακυρώσει τέσσερα γκολ των φιλοξενούμενων ως οφσάιντ! Στα τελικά, πάντως, η Αϊτή έχασε και τα τρία ματς της με μεγάλη διαφορά (1-3 από Ιταλία, 1-4 από Αργεντινή, 0-7 από Πολωνία).

Από τότε μέχρι σήμερα η Αϊτή δεν είχε δώσει το «παρών» σε μεγάλη διοργάνωση, πλην της τελικής φάσης του Γκολντ Καπ, αντίστοιχου Euro για τις ομάδες της Βόρειας, Κεντρικής Αμερικής και Καραϊβικής. Σ’ όλο αυτό το διάστημα μεσολάβησαν εσωτερικές ταραχές με συνεχή πραξικοπήματα και διεθνείς παρεμβάσεις (των ΗΠΑ κυρίως) υπέρ ενός ή άλλου ηγέτη, κατάρρευση της οικονομίας και τεράστιες φυσικές καταστροφές, όπως ο σεισμός του 2010, που κόστισε τη ζωή σε περίπου 200.000 ανθρώπους!

Από το 2007, πάντως, και μετά έχει προκριθεί στις τέσσερις από τις πέντε διοργανώσεις του Γκολντ Καπ, αλλά φτάνει μέχρι τα προημιτελικά. Στις 8 Ιανουαρίου έκανε το μεγάλο βήμα, αφού απέκλεισε με 1-0 το Τρίνινταντ σε μονό νοκ-άουτ αγώνα στον ουδέτερο Παναμά για να πάρει το εισιτήριο και να βγει πάλι στο προσκήνιο του παγκοσμίου ποδοσφαίρου.

Αργύρης Παγαρτάνης 
(Δημοσιεύεται στη Live Sport της Κυριακής)