Παρασκευή, 25 Οκτωβρίου 2019

Yπερήφανος όσο ένας Βρασνιώτης!

Η αλήθεια είναι ότι ένα μούδιασμα το έχω μετά την αποκάλυψη της δισχιλιετούς παρουσίας των καθαρόαιμων Ελλήνων στα Βρασνά. Μπορεί να φταίει και η ένεση του οδοντογιατρού, αλλά ας μην το αποδραματοποιήσουμε... Ο δικός μου παππούς, που λέτε, από τη μεριά του μπαμπά, ήταν από το Σαμάκοβο (δεν ακούγεται και πολύ αρχαιοελληνικό, τουλάχιστον όχι όσο τα Βρασνά...) ή Σαμακόβι ή
Σαμακόβ' ή Σαμμάκοβον (όπως το έγραψε ο χωροφύλακας στην ταυτότητα του παππού) της Ανατολικής Θράκης. Στο... Γκουγκλ γράφει πως η ελληνική ονομασία ήταν Σιδηροχώρι, όμως στην πραγματική ζωή προσωπικά δεν το άκουσα ποτέ έτσι... Βρίσκεται όπως κοιτάς στον χάρτη, περίπου στο ίδιο ύψος με την Κωνσταντινούπολη, αλλά αριστερά – δυτική πλευρά Μαύρης Θάλασσας. Στο σαντζάκι Σαράντα Εκκλησιών, στον καζά Βιζύης. Κάτι σαν νομός κι επαρχία το σαντζάκι κι ο Καζάς. Σήμερα, στα τουρκικά λέγεται Ντεμίρκιοϊ (Σιδηροχώρι). Τουρκόσπορος, δηλαδή, αλλά σικ. Εξ Ευρωπαϊκής Τουρκίας!

Οι μαρτυρίες, για να συνεχίσω, τοποθετούν τη δημιουργία της μετέπειτα κωμόπολης Σαμακόβου γύρω στο 1.500 μ.Χ. Δεκαεπτά [μπορεί να μου έχει ξεφύγει και κανένας] τυχοδιώκτες χρυσοθήρες, λέει, που δούλευαν σε μεταλλεία της Αυστροουγγαρίας, μεταξύ αυτών ένας Άγγλος (εξού και επίθετο Εγγλέζος αργότερα), ένας ονόματι Πρίμποβιτς, ένας Ζίφκο (όχι ο Ζίφκοβιτς του ΠΑΟΚ!), ένας Ιταλός ονόματι Μπατίλιο, Μπατίλια ή κάπως έτσι, διέσχισαν με πλοιάρια τον Δούναβη και βγήκαν στη Μαύρη Θάλασσα. Στα κουτουρού τράβηξαν κατά εκεί; Είχαν ακούσει κάτι; Ποιος τους ξέρει... Σκοπός τους: να κάνουν τον περίπλου της δυτικής ακτής προς τα νότια, από Ρουμανία και προς τα κάτω, τσεκάροντας τις εκβολές των ποταμιών που θα συναντούσαν. Διότι το είχαν τ' αλάνια το know how. Κάποια στιγμή, λοιπόν, έπεσαν και σε σιδηρούχο νερό (δεν τον ονόμασαν τυχαία Θολό τον ποταμό) και είπαν «όπα, εδώ είμαστε» (όχι ακριβώς σε αυτή τη γλώσσα...).

Πλάκωσαν στην πορεία, λέει, και κάτι αδέσποτοι που την είχαν κάνει από την Πόλη έπειτα από την Άλωση και είχαν ξεμείνει στην ευρύτερη περιοχή χωρίς να έχουν κατασταλάξει στο τι θα κάνουν την υπόλοιπη ζωή τους, οπότε άρχισε η κατασκήνωση να γίνεται οικισμός, ο οικισμός χωριό κ.ο.κ. Κι επειδή το Σαμάκοβο είχε κάργα σιδηρομετάλλευμα, πήγε εκεί να επενδύσει μια περιουσία κι ο Βιζυηνός, αλλά κάτι ο Ρωσοτουρκικός πόλεμος, κάτι από δω, κάτι από κει, έχασε όλα τα λεφτά του. Γι' αυτό και σάλεψε, καταπώς έλεγαν οι Σαμακοβίτες της «κλάσης» του. Ο υπόλοιπος κόσμος, βέβαια, προτιμά την ιστορία με την πιτσιρίκα πού του πήρε τα μυαλά... Είχε ζήσει ένα διάστημα μαζί του, λέει, στο Σαμάκοβο και η Μιχαλιέσα, η μάνα του Βιζυηνού (Ελληνίδα μάνα, ρε, τι άλλες αποδείξεις θέτε;). Το Σαμακόβι, επίσης, είχε εκτός από μεταλλεία και απέραντα δάση, που τα εκμεταλλεύονταν τσιφλικάδες και πλάκωναν κατά εποχές και Ρουμανοτσιγγάνοι από τη Βεσαραβία για να δουλέψουν στην υλοτομία. Μόνο... Ίνκας, δηλαδή, που δεν έσκασαν μύτη στο Σαμακόβι! Πάλι καλά να λέμε, πάντως, που κληρονομήσαμε την κατάληξη -ίδης στο επίθετο και πουλάμε κι εμείς λίγη ελληνικότητα. Γιατί το -ίδης είναι αρχαιοελληνικό με μηδέν λιπαρά, όπως και να το κάνουμε. Θουκυδίδης, Ευριπίδης δεν θυμάμαι κι εγώ ποιος άλλος. Με τους άλλους στον μικρασιατικό Πόντο, τη Νοτιοανατολική Μαύρη Θάλασσα δηλαδή, δεν έχουμε πάντως σχέση [ούτε ο Βιζυηνός (Μιχαηλίδης)], ούτε με τους χορούς τους ούτε με τη γλώσσα τους. «Λαζούς» τούς αποκαλούσαν οι προγονοί, μ' ελαφρά υποτιμητική διάθεση -αν διέκρινα σωστά... Τέλος, οι Κύπριοι -ίδηδες μάς πέφτουν πολύ μακριά...

Ευτυχώς ο υιός πρόσφυγα μπαμπάς (μου), προκειμένου να περισώσει ό,τι γνήσιο ελληνικό αιμοπετάλιο είχε απομείνει, ενυμφεύθη τη μαμά μου. Από την καρδιά της ηπειρωτικής Ελλάδας η μακαρίτισσα η μαμά, όχι παίζουμε! Βέβαια, στην κοινότητα που γεννήθηκε η μάδερ, πλάκωσαν κατά τα τέλη του 19ου αιώνα κι αρκετές οικογένειες σλαβόφωνων από τη Δυτική Μακεδονία και προϊόντος του χρόνου έγινε της επιγαμίας το κάγκελο [έχω και κάτι ξαδέλφια που το αίμα τους δεν είναι τόσο ελληνόφωνο όσο το δικό μου], αλλά γενικά ο δείκτης καθαρότητας διατηρήθηκε σε ικανοποιητικά επίπεδα! Παρεμπιπτόντως, στην απογραφή του 1928 κατεγράφησαν 38 ή 39 Σλαβόφωνοι στον νομό -δεν θυμάμαι ακριβώς, παρότι μόνο στο συγκεκριμένο χωριό ήταν σαφώς περισσότεροι οι «Βουργάροι»...

Το μόνο που μπορώ να κάνω, είναι υπομονή. Τα επόμενα 2.000 χρόνια θα φύγουν οι προσμείξεις κι από το δικό μου αίμα, θα τις έχει αποβάλει ο οργανισμός, οπότε θα μπορώ πλέον να νιώθω κι εγώ ο φουκαράς τόσο υπερήφανος όσο ένας Βρασνιώτης!

Νίκος Σαρίδης 
(Από το fb)

** Η φωτογραφία είναι από φωτογραφική έκθαση με δώδεκα στιγμιότυπα από το Σαμόκονο-Νέο Σιδηροχώρι. Την πήραμε από το xronos.gr