Σάββατο, 10 Μαρτίου 2018

Οι αλλαγές στην Εστία του Κοττάκη

ΟΙ ΠΡΟΣΘΗΚΕΣ ΤΩΝ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ – ΟΙ ΕΝΝΕΑ ΕΙΚΟΝΕΣ ΜΑΖΙ ΣΕ ΕΝΑ ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΟ – Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΡΑΜΜΗ ΚΑΙ ΚΑΠΟΙΑ ΓΛΩΣΣΙΚΗ «ΧΑΛΑΡΩΣΗ»

Η Εστία ξεπέρασε τον εαυτό της –αναγκαστικά τότε– όταν υποχρεώθηκε να αλλάξει τεχνολογία, να αφήσει το τυπογραφείο της με τις λινοτυπικές μηχανές και να πάψει να τυπώνεται στο παλιό κυλινδρικό πιεστήριό της, που της εξασφάλιζε την παγκόσμια μοναδικότητα να ξεφυλλίζεται ανάποδα! Δηλαδή κοιτώντας την από την πρώτη σελίδα, η πλευρά στην οποία ενώνονταν όλες οι σελίδες (ας πούμε η «ράχη» τους) ήταν δεξιά και ξεφυλλίζονταν από αριστερά προς τα δεξιά.

Από τότε που η Εστία έφυγε από την παραδοσιακή οικογένεια Κύρου (τελευταίος διευθυντής της ο Άδωνις Κύρου) και πέρασε στην ιδιοκτησία του Ομίλου Φιλιππάκη (στις τάξεις του οποίου γιόρτασε πριν από λίγες ημέρες της τα 124α γενέθλιά της), μπορεί να κράτησε σε γενικές γραμμές τα στοιχεία τής ξεπερασμένης εμφάνισής της, τη γλώσσα, το πολιτονικό (που μας βοηθάει να θυμόμαστε, ας πούμε, ότι το «έκαστος» παίρνει –έπαιρνε– δασεία) αλλά έκανε σημαντικά βήματα εκσυγχρονισμού.

Ανάμεσά τους και οι προσφορές που, προφανώς, βελτιώνουν την κυκλοφορία της. Η Εστία με την διεύθυνση του Μανώλη Κοττάκη διατήρησε τον συντηρητισμό της, το αντικομουνισμό της (2η φωτο), τα έντονα φιλοδεξιά της αισθήματα κ.λπ., αλλά έχει διευρύνει το πνεύμα της. Τώρα, όπως γράφαμε στις 16 Φεβρουαρίου (δείτε εδώ) βγάζει αποκλειστικότητες, έχει θέματα που παρακαλούν αντιδράσεις και ασκεί αντιπολίτευση χωρίς αγκυλώσεις. Δεν διστάζει, λόγου χάρη, να αναγνωρίσει, κάπου στα ψιλά, για τον Τσίπρα ότι φορτώθηκε βάρη από προηγούμενες κυβερνήσεις, αλλά από την άλλη μεριά δεν παύει να τον μαστιγώνει.

Οι φωτογραφίες

Οι σχέσεις της Εστίας με τις φωτογραφίες ουδέποτε ήταν στενές. Τα θέματά της δεν εικονογραφούνται και στις παλιές οκτασέλιδες ή εξασέλιδες εκδόσεις (το μονόφυλλο ήταν στηριγμένο στη μέση με κόλλα) δημοσιεύονταν συνολικά 4-6  φωτογραφίες από την παγκόσμια επικαιρότητα και σπανιότητα ελληνικού θέματος. Για παράδειγμα μπορεί να ήταν φωτογραφίες από μια στρατιωτική παρέλαση στη Μόσχα (με τις απαραίτητες πολιτικές αιχμές στη λεζάντα), μια προεκλογική συγκέντρωση στις ΗΠΑ, ακόμα και τελείως απολιτικές όπως η γέννηση ενός πάντα σε κάποιον ζωολογικό κήπο του κόσμου.

Πολλές δεκαετίες πίσω, όταν η τεχνολογία στον Τύπο απείχε αιώνες από τις σημερινές προχωρημένες μορφές της, τις φωτογραφίες πήγαιναν στα γραφεία της, στην Άνθιμου Γαζή, συνεργάτες των φωτογραφικών πρακτορείων που υπήρχαν στην Αθήνα και εξυπηρετούσαν  όλον τον Τύπο. Κατά κανόνα τις επέλεγε προσεκτικά ο ίδιος ο διευθυντής της, ο Κύρος Κύρου, και αργότερα ο Άδωνις Κύρου. Ο ίδιος είχε την επιμέλεια των λεζαντών (ήταν κειμενολεζάντες για την ακρίβεια), ενώ κάποιες τις έγραφε μόνος του! Όλες οι φωτογραφίες δημοσιεύονταν, συγκεντρωμένες η μία πλάι στην άλλη, σε μία από τις σελίδες της (στην τελευταία αν θυμόμαστε καλά).
Στην πρώτη σελίδα εκείνης της εποχής, και των μεταγενέστερων, ουδέποτε γινόταν εικονογράφηση. Κάτι που τα τελευταία χρόνια έχει αλλάξει και κατά διαστήματα υπάρχουν πρωτοσέλιδες φωτογραφίες, ιδιαίτερα αν το θέμα βοηθάει και τις κάνει πιο απαραίτητες. Αυτήν την εβδομάδα, μάλιστα, η φωτογραφία στην καρδιά του πρώτου θέματος έχει παγιωθεί και από την Τρίτη έως την Παρασκευή, επί τέσσερις συνεχείς εκδόσεις δηλαδή (κάτι σπάνιο ή μοναδικό), έχει πάντα μια εικόνα στο πρώτο θέμα. Την περασμένη Παρασκευή (2 Μαρτίου) στο πρωτοσέλιδο της Εστίας έγινε κάτι πρωτόγνωρο γι αυτήν: υπήρχαν εννέα φωτογραφίες με αφορμή τη δημοπρασία άλμπουμ της Χαρτογραφικής Υπηρεσίας Στρατιάς στη Μικρά Ασία (1η φωτο).

Η γλώσσα

Κατά τα άλλα η Εστία διατηρεί, όπως είπαμε, την καθαρεύουσα, όμως ρίχνει συχνά νερό στο κρασί τής γλώσσας της, μετατρέποντας τα τριτόκλιτα σε πρωτόκλιτα. Και όταν τη βολεύει σε κάποιον τίτλο (για να γεμίσει και να τετραγωνίσει την αράδα)  γράφει  ο «προστατευόμενος μάρτυρας», ενώ στο κείμενο κρατάει τις γλωσσικές της καταβολές γράφοντας ο «μάρτυς» (3η εικόνα). Γενικά, δεν είναι πλέον αυστηρή στην καθαρεύουσά της και κάποιες φορές η γλωσσική χαλαρότητα φτάνει στα όρια του λάθους.

Για παράδειγμα, στο βασικό θέμα της 9ης Δεκεμβρίου είχε ένα «φοβούντο» που ούτε σωστή καθαρεύουσα είναι (έπρεπε να υπάρχει η αύξηση «εφοβούντο») ούτε δημοτική, η οποία δεν θέλει μεν αύξηση στον παρατατικό και τον αόριστο, αλλά έπρεπε να είναι «φοβόνταν» ή «φοβόντουσαν» (φωτο). Εξάλλου, στην έκδοση της 22ης Νοεμβρίου 2017 (5η φωτο), βλέπουμε στον βασικό τίτλο μια «κυβίσθηση» (=κωλοτούμπα), με θήτα, κάτι που δεν βρήκαμε σε τρία λεξικά. Στο παλιό της Πρωίας, που είναι το απόλυτο λεξικό της καθαρεύουσας, υπάρχει το «κυβίστημα» και η «κυβίστησις» (με ταυ), ενώ το ίδιο συναντάμε στα λεξικό Μπαμπινιώτη και Τεγόπουλου-Φυτράκη. Να υπάρχει και «κυβίσΘηση»; Μπορεί, αλλά προσωπικά μας διαφεύγει ή, τουλάχιστον, δεν κοιτάξαμε τα λεξικά που αναγνωρίζουν την ύπαρξή της.

«Αντικανονικό»

Τέλος, μια και πιάσαμε τα αρνητικά, να προσθέσουμε ότι στην έκδοση της 3ης Φεβρουαρίου βρίσκουμε κάτι που αντιβαίνει στους (παλιούς τουλάχιστον) κανόνες της τυπογραφίας. Ήταν πρωτοσέλιδος τίτλος σε δυο αράδες, η πρώτη από τις οποίες τελειώνει με άρθρο της λέξης που ακολουθεί στη δεύτερη αράδα (6η φωτό). Δηλαδή: «Επίσημη γλώσσα η// τουρκική στη Θράκη».
Λεπτομέρειες θα πείτε, αλλά ας τα λέμε όλα (ή τουλάχιστον όσα διαπιστώνουμε) για την πιο παλιά εν ζωή εφημερίδα της χώρας.

Ακολουθήστε το μπλογκ στο facebook και κάνετε like, αν σας αρέσει, πατώντας εδώ