Κυριακή, 2 Οκτωβρίου 2016

Ο αλύγιστος δεκαθλητής

Όλα τα κράτη είναι περήφανα για τους αθλητικούς τους ήρωες, αλλά αυτό που συμβαίνει στην Εσθονία ξεπερνάει τα όρια του σεβασμού και φτάνει στην προσωπολατρεία. Ο Αλεξάντρερ Κλούμπεργκ είναι ο θρύλος των σπορ στην επόμενη χώρα που θα βρεθεί αντίπαλος μας στα προκριματικά του Μουντιάλ. Ο Κλούμπεργκ δεν είναι ήταν ποδοσφαιριστής, ούτε μπασκετμπολίστας, ούτε καν σκιέρ, αλλά δεκαθλητής. Αυτό εξηγεί και το
πάθος των Εσθονών για το συγκεκριμένο αγώνισμα του στίβου, που διαρκεί μέχρι τις μέρες μας. Ο Κλούμπεργκ είναι ο πρώτος κάτοχος του παγκοσμίου ρεκόρ στο αγώνισμα του δεκάθλου, το οποίο αναγνωρίστηκε από την ΙΑΑΦ το 1922. Ένα θαύμα της φύσης, αν και με σώμα ανθρώπου της διπλανής πόρτας (ύψος 1μ. 74 και βάρος 71 κιλά), αγαπήθηκε όχι μόνο για τις επιδόσεις του, αλλά για την αγάπη του προς την πατρίδα, που του στοίχισε τελικά και τη ζωή.

Ξεκίνησε το στίβο στα 13 του χρόνια, αλλά ήδη από έφηβος είχε αρχίσει να καταρρίπτει τα όλα τα ρεκόρ της αυτοκρατορικής Ρωσίας σε απόλυτα διαφορετικά μεταξύ τους αγωνίσματα, όπως το άλμα εις μήκος και η σφαίρα. Ενδιαφέρθηκε γι’ αυτόν ο ίδιος ο τσάρος Νικόλαος, μάλιστα του πρότειναν να μετακομίσει στη Μόσχα και να προπονείται πιο συστηματικά. Αυτός όχι μόνο δεν άφησε το Ταλίν, την εσθονική πρωτεύουσα, αλλά κατατάχθηκε σαν εθελοντής και με ψεύτικο όνομα στον νεοσύστατο εσθονικό στρατό και πολέμησε για την ανεξαρτησία της πατρίδας του μετά τον Α’ παγκόσμιο πόλεμο, όταν την εξουσία στη Ρωσία ανέλαβαν οι μπολσεβίκοι.

Η Εσθονία, μαζί με τις άλλες βαλτικές χώρες Λετονία και Λιθουανία, πέτυχε να αναγνωριστεί ως πλήρες ανεξάρτητο κράτος. Το 1924 ο Κλούμπεργκ έκανε το όνειρό του πραγματικότητα, εκπροσώπησε την Εσθονία στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Παρισιού και στο δέκαθλο κατέκτησε το χάλκινο μετάλλιο. Είναι το πρώτο που πήρε ποτέ η Εσθονία στην πρώτη της παρουσία σε Αγώνες. Αμέσως η τοπική κυβέρνηση αποφάσισε να τον χρησιμοποιήσει ως δάσκαλο γυμναστικής, αλλά όχι σε κάποιο σχολείο. Ο Κλούμπεργκ ανέλαβε ως υπεύθυνος εκγύμνασης των στρατιωτικών και αστυνομικών μονάδων. Ήταν ο αρχηγός της αποστολής της Εσθονίας στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1928, του 1932 και του 1936.

Άλλαξε το όνομά του 

Στους Αγώνες του Βερολίνου αποφάσισε να αλλάξει και το όνομά του! Για να μπει στη Γερμανία και να συμμετάσχει στους αγώνες αποφάσισε να λέγεται… Κόλμπερε, που ακουγόταν πιο εσθονικό σε σχέση με το Κλούμπεργκ, του οποίου η κατάληξε υπονοούσε εβραϊκή ρίζα και μπορούσε να του δημιουργήσει προβλήματα… Το 1944, μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Κλούμπεργκ είδε την Εσθονία να βρίσκεται πάλι κάτω από την επικυριαρχία της ΕΣΣΔ και γνώριζε ότι τα νέα γι’ αυτόν δεν ήταν καλά. Για ασήμαντο λόγο (δεν παραβρέθηκε σε μια εκδήλωση της εσθονικής ομοσπονδίας στίβου, για να παραδοθεί ο έλεγχος στο κομουνιστικό καθεστώς) η μυστική αστυνομία NKVD τον συνέλαβε. Έκτοτε τα ίχνη του χάθηκαν για 12 χρόνια, μάλιστα έγινε σημαντική προσπάθεια να δυσφημιστεί ως προδότης και εχθρός του λαού, επειδή είχε ταχθεί υπέρ της ανεξαρτησίας της Εσθονίας. Δεν έγινε καμία δίκη. Ο Κλούμπεργκ «ομολόγησε» μια σειρά από κατηγορίες περί προδοσίας στο καθεστώς και οδηγήθηκε στα λατομεία της Τσίτα, σχεδόν 6.000 χλμ. μακριά από τη Μόσχα, στη ρώσικη Άπω Ανατολή, στα σύνορα με την Κίνα.

Ο ίδιος δεν μίλησε ποτέ για εκείνα τα χρόνια, αλλά οι ελάχιστοι που βρέθηκαν μαζί του και σώθηκαν συμμετείχαν σ’ ένα τηλεοπτικό ντοκυμαντέρ του 1995, το οποίο δημιουργήθηκε για να προστατέψει τη μνήμη του. Εκείνοι αποκάλυψαν ότι ο Κλούμπεργκ δέχτηκε προτάσεις να αποδεχτεί το καθεστώς και αμέσως όχι μόνο θα έφευγε από εκείνη την κόλαση, αλλά θα τοποθετούνταν αμέσως και στο επιτελείο της σοβιετικής ομοσπονδίας στίβου. Αρνήθηκε χαμογελώντας, λέγοντας ότι δεν είχε καμία διάθεση να προδώσει την πατρίδα του. Έκτοτε τύχαινε «ειδικής μεταχείρισης» από τους φρουρούς, οι οποίοι είχαν διαταγές να τον ταλαιπωρούν σε κάθε ευκαιρία.

Ένας όρθιος σκελετός 

Το 1956, με τις «μεταρρυθμίσεις» του νέου τότε Σοβιετικού ηγέτη Χρουτσόφ ο Κλούμπεργκ αφέθηκε ελεύθερος, αλλά χωρίς να του δώσουν ούτε καν το εισιτήριο επιστροφής του. Ο θρύλος λέει ότι… περπάτησε για περισσότερους από οκτώ μήνες και μετακινήθηκε με όλα τα μέσα προκειμένου να φτάσει στο αγαπημένο του Ταλίν. Έφτασε άλλος άνθρωπος, ένας όρθιος σκελετός. Δεν μπόρεσε να ξεπεράσει τα προβλήματα υγείας του και πέθανε το 1958. Σήμερα το κτίριο που στεγάζει την ομοσπονδία στίβου της Εσθονίας και την ολυμπιακή της επιτροπή ονομάζεται Αλεξάντερ Κλούμπεργκ. Έγινε πρόταση να δοθεί το όνομά του και στο κεντρικό στάδιο του Ταλίν, όμως η εσθονική κυβέρνηση αρνήθηκε με την αιτιολογία ότι ο αθλητής-θρύλος ανήκει σε όλη τη χώρα και όχι μόνο στην πρωτεύουσά της.

Αργύρης Παγαρτάνης 
(Δημοσιεύεται στο Live Sport της Κυριακής)